Mạch đảo chiều động cơ 3 pha dùng cho cửa cuốn, băng tải hai chiều, tời nâng, máy khoan, trục vít. Nguyên lý rất đơn giản nhưng nếu đấu sai sẽ gây ngắn mạch nguy hiểm. Bài viết hướng dẫn đầy đủ từ mạch contactor đến mạch dùng PLC.

Nguyên lý đảo chiều động cơ 3 pha
Muốn đảo chiều quay động cơ không đồng bộ 3 pha, chỉ cần đảo vị trí 2 trong 3 pha cấp vào động cơ. Ví dụ chạy thuận: L1–U, L2–V, L3–W; chạy ngược: L1–W, L2–V, L3–U.
Mạch động lực dùng 2 contactor
- KM1 (thuận): nối thẳng 3 pha vào động cơ.
- KM2 (nghịch): đảo 2 pha trước khi vào động cơ.
- Đầu ra của KM1 và KM2 cùng đi qua rơ le nhiệt rồi đến động cơ.
Khóa chéo – bắt buộc phải có
Nếu KM1 và KM2 cùng đóng sẽ gây ngắn mạch 2 pha. Vì vậy cần:
- Khóa chéo điện: tiếp điểm phụ thường đóng của KM1 nối tiếp cuộn hút KM2 và ngược lại.
- Khóa cơ khí: dùng bộ khóa liên động lắp giữa 2 contactor (nên có với động cơ lớn).
- Khóa bằng nút nhấn (tùy chọn): dùng nút kép để nhấn nút này thì cắt nút kia.

Các kiểu mạch đảo chiều thường gặp
| Kiểu mạch | Đặc điểm |
|---|---|
| Đảo chiều gián tiếp | Phải nhấn Stop trước rồi mới chọn chiều ngược lại – an toàn cho động cơ |
| Đảo chiều trực tiếp | Nhấn chiều ngược lại là đổi ngay – dùng cho tải nhẹ |
| Có timer | Chạy thuận một thời gian, dừng, rồi tự chạy ngược (máy trộn, máy giặt công nghiệp) |
| Dùng công tắc hành trình | Tự đảo chiều khi chạm điểm cuối hành trình |
Mạch đảo chiều dùng PLC
- Đầu vào: nút Thuận, nút Nghịch, nút Dừng, rơ le nhiệt, công tắc hành trình.
- Đầu ra: Y0 → KM1, Y1 → KM2.
- Trong chương trình: điều kiện bật Y0 có tiếp điểm thường đóng Y1 và ngược lại.
- Thêm timer trễ khoảng 0,5–1 giây trước khi đổi chiều để động cơ dừng hẳn.
- Vẫn phải giữ khóa chéo phần cứng giữa KM1 và KM2, không chỉ khóa trong chương trình.
Bài viết liên quan
- Sơ đồ đấu dây contactor 3 pha
- Động cơ không đồng bộ 3 pha
- Bản vẽ một số mạch điều khiển động cơ, biến tần, PLC
- Khóa học thiết kế tủ điện
Đăng ký khóa học PLC cơ bản
📞 Hotline/Zalo: 032.868.3266 – 0965.682.689
✉️ Email: tudonghoaatvn@gmail.com
📍 Địa chỉ: 105 Lai Xá, Kim Chung, Hoài Đức, Hà Nội
