Ladder (LAD) là ngôn ngữ lập trình PLC phổ biến nhất, được vẽ giống sơ đồ mạch điện relay. Vì vậy, người đã quen mạch điện công nghiệp sẽ học Ladder rất nhanh. Bài viết này giới thiệu những thành phần cơ bản và các mạch Ladder đầu tiên bạn cần nắm.

Ladder là gì và vì sao phổ biến?
Chương trình Ladder gồm các “bậc thang” (rung) nằm giữa hai đường thẳng đứng, tượng trưng cho hai cực nguồn. Mỗi bậc thang có các tiếp điểm ở bên trái và cuộn dây (đầu ra) ở bên phải. Nếu các tiếp điểm tạo thành đường dẫn thông, cuộn dây sẽ được kích hoạt. Hầu hết các hãng như Mitsubishi, Siemens, Omron, Delta đều hỗ trợ Ladder.
Các thành phần cơ bản trong Ladder
| Thành phần | Ý nghĩa |
|---|---|
| Tiếp điểm thường mở (NO) | Đóng lại khi tín hiệu tương ứng bằng 1 (ví dụ nút nhấn được nhấn) |
| Tiếp điểm thường đóng (NC) | Mở ra khi tín hiệu bằng 1, dùng cho nút dừng, cảm biến an toàn |
| Cuộn dây (Coil) | Đầu ra hoặc bit nhớ, được bật khi bậc thang thông mạch |
| Timer, Counter | Khối định thời và đếm, dùng cho các bài toán thời gian và số lượng |

Mạch AND và OR
- Mạch AND (nối tiếp): hai tiếp điểm mắc nối tiếp, đầu ra chỉ bật khi cả hai điều kiện cùng đúng.
- Mạch OR (song song): hai tiếp điểm mắc song song, chỉ cần một điều kiện đúng là đầu ra bật.

Mạch tự giữ: bài Ladder đầu tiên nên học
Ví dụ điều khiển động cơ bằng nút Start (X0) và Stop (X1), đầu ra Y0:
- Tiếp điểm NO của X0 song song với tiếp điểm NO của chính Y0 (để tự giữ).
- Nối tiếp với tiếp điểm NC của X1 (nút dừng).
- Cuối bậc thang là cuộn dây Y0.
Khi nhấn Start, Y0 bật và tự giữ dù đã thả nút. Khi nhấn Stop, mạch bị ngắt và Y0 tắt. Trong thực tế, nút Stop thường dùng tiếp điểm thường đóng ngoài thực tế để an toàn khi đứt dây; khi đó trong chương trình sẽ dùng tiếp điểm NO tương ứng.

Chu kỳ quét của PLC
PLC thực hiện chương trình theo vòng lặp: đọc trạng thái đầu vào → thực hiện chương trình từ trên xuống dưới, từ trái sang phải → cập nhật đầu ra → lặp lại. Hiểu chu kỳ quét giúp bạn tránh lỗi khi một cuộn dây được viết ở nhiều nơi (lỗi trùng cuộn dây).

Lời khuyên khi học Ladder
- Mỗi cuộn dây chỉ nên xuất hiện một lần trong chương trình.
- Đặt tên, chú thích cho từng địa chỉ để dễ đọc lại.
- Luyện các bài toán quen thuộc: băng tải, đèn giao thông, đảo chiều động cơ, sao tam giác.
- Thực hành trên PLC thật để hiểu cách đấu nối đầu vào/ra.
Bài viết liên quan
- PLC là gì? Khái niệm và ứng dụng
- Cách dùng Timer PLC Mitsubishi
- Khóa học lập trình PLC Mitsubishi cơ bản
Đăng ký khóa học lập trình PLC cơ bản
📞 Hotline/Zalo: 032.868.3266 – 0965.682.689
✉️ Email: tudonghoaatvn@gmail.com
📍 Địa chỉ: 105 Lai Xá, Kim Chung, Hoài Đức, Hà Nội
